काठमाडौं । 

नेपाल सरकारले तिर्नपुर्ने सार्वजनिक ऋणको आकार पौने २९ खर्ब रूपैयाँ पुगेको छ । सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले मंगलबार सार्वजनिक गरेको फागुन मसान्तसम्मको तथ्यांकले सरकारको सार्वजनिक ऋणको आकार २८ खर्ब ७८ अर्ब २९ करोड ६७ लाख रूपैयाँ पुगेको देखाएको हो । 

चालु आर्थिक बर्ष २०८२–८३ को आठ महीनामा मात्रै सार्वजनिक ऋण दुई खर्ब चार अर्ब २४ करोड ९० लाख रूपैयाँले बढेको छ । गत असारसम्म सार्वजनिक ऋणको आकार २६ खर्ब ७४ अर्ब चार करोड ७७ लाख रूपैयाँ थियो । चालु आवको आठ महीनामा सरकारले तीन खर्ब ४६ करोड रूपैयाँ ऋण प्राप्ती गरेको छ । त्यसमा एक खर्ब ९४ अर्ब १९ करोड ९६ लाख रूपैयाँ साँवा भुक्तानी गरिएको छ । तर, विदेशी मुद्रामा आएको बृद्धिले सार्वजनिक ऋणमा ९७ अर्ब ९८ करोड १५ लाख रूपैयाँको अतिरिक्त दायित्व थपेको छ । यसरी फागुन मसान्तसम्म आउँदा ऋणको आकार २८ खर्ब ७८ अर्ब २९ करोड रूपैयाँ पुगेको हो । जुन नेपालको जीडीपीको तुलनामा ४७.१३ प्रतिशत हो । 

समीक्षा अवधिमा विदेशी ऋणको आकार १५ खर्ब ३० अर्ब १८ करोड १० लाख रूपैयाँ पुगेको छ । गत असारसम्म विदेशी ऋणको आकार १४ खर्ब पाँच अर्ब ८२ करोड ३६ लाख रूपैयाँ थियो । यस अवधिमा सरकारले ५६ अर्ब ८० करोड तीन लाख रूपैयाँ विदेशी ऋण प्राप्ती गर्दा ३० अर्ब ४२ करोड ४३ लाख रूपैयाँ भुक्तानी गरेको छ । त्यसमा विदेशी मुद्रामा आएको बृद्धिले दायित्व ९७ अर्ब ९८ करोड १५ लाख रूपैयाँ थपिएको छ । यसरी विदेशी ऋणको आकार १५ खर्ब ३० अर्ब १८ करोड १० लाख रूपैयाँ पुगेको हो । 

विदेशी ऋण विदेशी मुद्रामै भुक्तानी गर्नुुपर्छ । त्यो अवस्थामा विदेशी मुद्राको मूल्य बढ्दा दायित्व थपिने र घट्दा दायित्व घट्ने हुन्छ । 

यस्तै, आन्तरीक ऋणको आकार १३ खर्ब ४८ अर्ब ११ करोड ५७ लाख रूपैयाँ पुगेको छ । गत असारसम्म आन्तरीक ऋणको आकार १२ खर्ब ६८ अर्ब २२ करोड ४१ लाख रूपैयाँमा थियो । चालु आवको आठ महिनामा सरकारले दुई खर्ब ४३ अर्ब ६६ करोड ६९ लाख रूपैयाँ आन्तरीक प्राप्ती गरेको छ । तर, एक खर्ब ६३ अर्ब ७७ करोड ५३ लाख रूपैयाँ आन्तरीक ऋणको साँवा भुक्तानी गरेको छ । यसरी आन्तरीक ऋणको आकार १३ खर्ब ४८ अर्ब ११ करोड ५७ लाख रूपैयाँ पुगेको हो । 

लक्ष्यको ५०.४४ ऋण प्राप्ती, विदेशी ऋण प्राप्ती कम्जोर

आठ महिनामा आउँदा सरकारले लक्ष्यको आधा मात्रै ऋण परिचालन गरेको छ । सरकारले यो बर्ष पाँच खर्ब ९५ अर्ब ६६ करोड ३१ लाख रूपैयाँ ऋण उठाउने लक्ष्य लिएको थियो । त्यसमा आन्तरीकतर्फ तीन खर्ब ६१ अर्ब र बाह्यतर्फ दुई खर्ब ३३ अर्ब ६६ करोड ३१ लाख रूपैयाँ ऋण उठाउने लक्ष्य थियो । तर, हालसम्म आन्तरीकतर्फ ६७.३१ प्रतिशत र वाह्यतर्फ २४.३१ प्रतिशत ऋण प्राप्ती भएको छ । आन्तरीकतर्फ दुई खर्ब ४३ अर्ब ६६ करोड ६९ लाख रूपैयाँ र बाह्यतर्फ ५६ अर्ब ८० करोड रूपैयाँ गरेर कुल तीन खर्ब ४६ करोड ७२ लाख रूपैयाँ प्राप्ती भएको छ । जुन लक्ष्यको ५०.४४ प्रतिशत हो । 

अब बाह्यतर्फ एक खर्ब ७६ अर्ब ८६ करोड रूपैयाँ र आन्तरीक तर्फ एक खर्ब १८ अर्ब ३३ करोड ३१ लाख रूपैयाँ गरेर दुई खर्ब ९५ अर्ब १९ करोड रूपैयाँ ऋण उठाउन बाँकी छ । आन्तरीकतर्फ लक्ष्यअनुसार नै ऋण प्राप्ती हुने देखिएपनि विदेशी ऋण प्राप्तीमा भने सरकार कम्जोर देखिएको छ । 

ब्याज सहित सरकारले तिर्यो दुई खर्ब ४२ अर्ब 

समीक्षा अवधिमा सरकारले ब्याजसहित दुई खर्ब ४२ अर्ब २६ करोड ८६ लाख रूपैयाँ ऋण तिरेको छ । त्यसमा साँवा एक खर्ब ९४ अर्ब १९ करोड ९६ लाख रूपैयाँ र ब्याजतर्फ ४८ अर्ब ६ करोड ९१ लाख रूपैयाँ भुक्तानी भएको छ । आन्तरीकतर्फ एक खर्ब ६३ अर्ब ७७ करोड ५३ लाख रूपैयाँ र ४१ अर्ब दुई अर्ब ६३ करोड ब्याज गरेर दुई खर्ब चार अर्ब ८० करोड १६ लाख रूपैयाँ भुक्तानी भएको छ । 

यस्तै, बाह्यतर्फ ३० अर्ब ४२ करोड ४३ लाख रूपैयाँ र सात अर्ब चार करोड २८ लाख रूपैयाँ गरेर ३७ अर्ब ४६ करोड ७१ लाख रूपैयाँ भुक्तानी भएको छ । 

सरकारले यो बर्ष तीन खर्ब दुई अर्ब ४७ करोड ७३ लाख रूपैयाँ साँवा र एक खर्ब आठ अर्ब ५३ करोड ३० लाख रूपैयाँ ब्याज गरेर चार खर्ब ११ अर्ब एक करोड तीन लाख रूपैयाँ ऋण तिर्ने लक्ष्य लिएको छ । हालसम्म लक्ष्यको ५८.९४ प्रतिशत भुक्तानी भएको तथ्यांकमा देखिन्छ ।